Terra Incognita

Dirty Shapeshifters

In het programma gaan we onderzoeken hoe verschillende culturen en geografieën betekenis ontlenen aan de elementen. Van mythologisering tot spiritualisering, van de kapitalisatie tot de integratie van technologie: elke film die wordt vertoond biedt een uniek perspectief op onze relatie tot de natuur.

Aan de hand van hedendaagse korte films, speelfilms en kunstenaarsfilms uit Costa Rica, Mexico, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Nepal, Palestina, Jordanië, Vietnam, China en Tuvalu ondernemen we een cinematografische reis. Ten eerste door te kijken naar de relatie van het lichaam tot de natuur, en daarna naar escapisme, verzet en het ongewisse van de toekomst.

Een voorbeeld van deze cerebrale ontdekkingstocht is Raven Jacksons All Dirt Roads Taste of Salt, dat op meesterlijke wijze menselijke herinneringen verweeft met het landschap van Mississippi, en licht schijnt op de intergenerationele momenten die ons vormen als mens. Door haar lens zien we hoe plotse regendruppels herinneringen kunnen oproepen aan het tedere bekende, waarbij de grens tussen heden en verleden vervaagt.

Flowers Never Bend with the Rainfall

Terwijl we ons onderdompelen in verhalen over de elementen, kijken we niet alleen naar de schoonheid, maar ook naar de onrechtvaardigheden die ingesleten zijn in onze verhoudingen. Oorlog, kapitalisme, ontworteling en ecologisch onrecht worden blootgelegd, en dat dwingt ons onze medeplichtigheid als mens onder ogen te zien.

Maar in duisternis is ook veerkracht te vinden. Zoals de natuurlijke kracht van bloemen die ondanks hun fragiliteit de regen weerstaan, weerspiegelen de werken van filmmakers als Tuan Andrew Nguyen, Subash Thebe Limbu, Petra Kuppers, en Kim Torres ons uithoudings- en aanpassingsvermogen. Aan de hand van hun films zijn we getuige van de symbiotische relatie tussen mensen en de elementen, die allebei tegenslagen te boven komen en zich een weg banen naar weerstand en vernieuwing. Van meditatief drijven in de Dode Zee tot een drone die danst met een berggod tot een huis dat zo prachtig is dat je daar liever sterft dan naar de hemel gaat; deze vensters bieden een glimp van kalmte en verbinding, en de diepe troost die de natuur kan bieden.

We zien ook hoe vulkanen licht werpen op sociale constructen, en de politiek van het maken van kunst met de elementen. In Werner Herzogs films speelt zijn vertelling een centrale rol, dat daarbij vaak zelf een spektakel wordt. In The Fire Within kent hij vulkaanuitbarstingen een haast goddelijke betekenis toe, door ze weer te geven als eeuwig dreigend gevaar voor het leven op aarde. Tegenover dit perspectief biedt Heavy Flow van Feminist Land Art Retreat een satirische blik op traditionele opvattingen over mannelijkheid in land art: het werk vergelijkt op provocerende wijze lava met de menstruatie. Voorbeelden van dergelijke tegenstellingen, door het hele programma heen, nodigen ons uit opnieuw na te denken over percepties van geweld en natuurfenomenen en hoe maatschappelijke constructen onze reacties bepalen op de ons omringende wereld.

Na dit programma hoop ik dat je lichaam ontspannen is. Voeten stevig op de grond. Ogen stralender. Hoofd rustiger. Denk eraan je borst te ontspannen, je uit te rekken, te ademen, lachen, huilen – voor een optimale ervaring.

Ik zie je voor zonsondergang.